Overzicht:

Sociaal Federalisme

Sociaal Federalisme is een onderzoeksthema dat interdisciplinair ingevuld wordt, via onderzoek, maar ook via het Forum Federalisme. Het Forum Federalisme van de Universiteit Antwerpen wil multi-disciplinair onderzoek stimuleren en ontwikkelen rond de vraag naar de bestuurlijke vormgeving, de bevoegdheidsverdeling en de organisatie van ondermeer het sociaal beleid (in het bijzonder sociale zekerheid) in Vlaanderen, België en Europa. Op initiatief van Bea Cantillon, Directeur van het CSB, werd het forum opgericht in het najaar van 2008 en verenigt een aantal onderzoeksgroepen binnen de Universiteit Antwerpen. Voor meer informatie over het Forum Federalisme: www.forumfederalisme.be
 

Op het gebied van onderzoek, tracht het CSB inzicht te verwerven in de wijze waarop sociaal beleid, en herverdelende solidariteit in het bijzonder, kan worden vormgegeven in de context van gelaagde welvaartstaten. Het wordt ingegeven door de volgende vaststellingen:

• In de wereld van rijke, ontwikkelde welvaartsstaten wordt een toenemend aantal landen geconfronteerd met (de vraag naar) veranderingen in de wijze waarop hun sociaal beleid territoriaal georganiseerd wordt. Processen van globalisering, Europeanisering en regionalisering zorgen ervoor dat sociaal beleid van langsom minder een exclusieve aangelegenheid vormt van nationale overheden. Enerzijds is er een steeds groter wordende rol van sub-nationale actoren, anderzijds zorgt de Europese integratie er in toenemende mate voor dat de individuele lidstaten bij de nationale beleidsvoering rekening moeten houden met een supra-nationaal bestuursniveau.
• De centrale aanname die gold bij de uitbouw van de na-oorlogse welvaartsstaat, nl. dat de natie-staat de meest geschikte territoriale omschrijving vormt voor sociale risicospreiding, het organiseren van interpersonele solidariteit (over de regio’s heen) en het verzekeren van sociale grondrechten van elke burger, wordt door hogergenoemde evoluties steeds minder een evidentie.

 

Er rijzen in deze context dan ook belangrijke vragen met betrekking tot de i) wijze waarop bevoegdheidsverdeling inzake sociaal beleid en herverdelende solidariteit tussen verschillende beleidsniveaus kan en moet georganiseerd worden en ii) de implicaties ervan in termen van sociale bescherming en uitkomsten. Het voorgestelde onderzoeksproject wil hieromtrent inzichten verschaffen door de mogelijkheden, beperkingen en methodes te bestuderen van sociale beleidsvoering in gelaagde welvaartsstaten.

Het CSB wil haar onderzoek rond federalisme opbouwen rond de volgende vijf onderzoekslijnen :

- De institutioneel-territoriale verdeling van herverdelende solidariteit in meerlagige welvaartstaten. Dit onderzoeksluik brengt de bevoegdheidsverdeling inzake sociaal beleid in kaart en bekijkt in welke mate Europese regelgeving van invloed is op de wijze waarop sociaal beleid op het niveau van de lidstaten wordt vormgegeven. Daarnaast wordt ook de omvang van interregionale herverdelingsstromen in kaart gebracht die ontstaan naar aanleiding van de werking van inter-personele solidariteitssytemen.
- Oorzaken en gevolgen van bevoegdheidsherverdeling inzake sociaal beleid en herverdelende solidariteit. In de verklarende literatuur m.b.t. de (verandering in de) wijze waarop bevoegdheidsverdelingen inzake sociaal beleid worden vormgegeven, blijft de rol van partij-politieke variabelen en de media als determinerende factoren, vaak onderbelicht. Dit onderzoeksluik tracht op deze domeinen een bijdrage te leveren aan de hand van een analyse van federale hervormingsprocessen enerzijds en van een ‘media content analysis’ anderzijds. Daarnaast wordt ook gekeken naar één van de gevolgen van wijzigende bevoegdheidsverdelingen in welvaartsstaten, nl. de beleidsdivergentie en de gevolgen ervan in termen van sociale uitkomsten.
- Burgerschap in gelaagde welvaartsstaten. Dit onderzoeksluik bekijkt de wijze waarop de transformatie van centraal georganiseerde naar gelaagde welvaartsstaten de opvattingen van burgers en politieke elites inzake burgerschap, identiteit, solidariteit en herverdeling verandert.
- Het optimale design van herverdelende solidariteit in gelaagde systemen. Dit onderzoeksluik behandelt de vraag inzake de meest optimale wijze waarop sociale herverdeling via sociale zekerheid en fiscaliteit moet georganiseerd worden, in het bijzonder in België, Italië, het VK en in Europa. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar instrumenten van coördinatie en responsabilisering alsook naar de mogelijkheden die het principe van subsidiariteit in deze context biedt.
- Gelaagd sociaal beleid in de Europese Unie. Als een rode draad doorheen het onderzoek loopt de vraag naar de optimale verdeling van bevoegdheden tussen het sub-nationale, nationale en supranationale niveau met het oog op een efficiënte en adequate sociale bescherming.

Universiteit Antwerpen - University of Antwerp
Centrum voor Sociaal Beleid © 2005 - 2017